Bugun...

Prof. Dr. Erdoğan Taşkın
LİDERLİK KÜLTÜR İLİŞKİSİ
Tarih: 03-05-2017 10:30:00 Güncelleme: 03-05-2017 10:30:00


Bu dönem, Başbakanlık Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı idaresinde farklı ülkelerden gelen lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerine “Liderlik Atölyesi” konu başlığı ile 16 hafta süren teorik ve pratik konulardan oluşan liderlik derslerini Kayseri’de yürüttüm.
Uluslararası Öğrenciler Akademisi denilen bu oluşum içinde teorideki liderlik tanımlarını ve pratikteki muhtelif liderlik yaklaşımlarını çoğunlukla Afrika, Asya ve Orta Doğu ülkelerinden gelen ve derslere katılan elliden fazla yabancı öğrenci ile tartışma fırsatı bulduk. 
Bu tartışmalarda önce liderlik ve yöneticilik konusunun bu öğrencilerin zihninde açık ve belirgin bir kavram      olmadığı ortaya çıktı.
Lideri lider yapan özellikler yabancı toplumlara göre farklılık gösterdiği için liderlik kavramı bazen bulanık oldu ve bazen de gölgede kaldı.
Bir kavram karmaşası ve üzerinde tam bir anlaşma sağlanmamış olması birazda lider kavramını kullanan kişilere göre değişti.
Etkili Liderlik ve Yöneticilik Farkı
Özel bir şirketin Yönetim Kurulu Başkanı veya kamu yöneticileri ile bir siyasal partinin ikinci derecedeki yöneticisi ya da kâr amacı olmayan bir sivil toplum kuruluşunun idarecisi lider olarak topluma sunuluyor. 
Oysa günümüzde liderlik üst düzeyden daha çok geniş toplumsal kesimlere yönelik olarak ayağı yere basan bir şekil alıyor. 
Bu şekilde işletmelerde bir bölüm müdürü veya toplumda herhangi bir konuda olumlu şekilde değişim yapmak ve ilerleme sağlamak için öncülük eden her ehil şahsiyet liderlik göstermiş oluyor.
Öncülük gösteren kişiler ve onu izleyen insanlar arasındaki ilişki ve bağlantıların yoğunluğu liderlik ve kültür arasında yollara odaklanmış biçimde duruyor.
Dirayetli Liderlik ve Kültür Bağlantısı
İlk olarak liderler kültürün temel mimarisini biçimlendiren girişimcilerdir. İkinci olarak kültür biçimlendikten sonra bir şekilde liderlik ortaya çıkıyor. Üçüncü olarak kültür işlevsel değilse lider yeniden kültürü şekillendiriyor.
Bu şekilde teknolojideki ve özellikle bilgi iletişim teknolojisindeki hızlı değişim, lider için de değişim görevi oluyor. 
Değişen çağdaş iletişim ağlarından yararlanan kurumsal kültürü olan bir yapıdaki liderlik ile geleneksel ast üst     ilişkilerinin olduğu eski bir teşkilat içindeki liderlikten farklı oluyor. 
Günümüzün bilgisayar bağlantılı dünyasında liderlik ve kültür birbirleri ile çok yakından ilgili görünüyor.
Başkalarının değerlerini ve davranışlarını şekillendirerek etkilemek yönünden liderlik ve kültür arasında derin bir bağlantı vardır.
Kültürün Tanımı ve Toplumsal Düzen
Kültür başkaları ile ilişkilerimizden yeniden tekrarlanır ve kendi davranışlarımızı biçimlendirir.
Zira kültür şimdi bu anda görülür ve çok yönlü olarak bizi etkiler. Kültür canlı bir olaydır ve geçmişten bugüne gelen      zorlayıcı bir yapısı vardır. 
Kültür aynı zamanda bize bir toplumda, bir kurumda ve bir mesleği icra ederken toplumsal düzen olarak öğretilen, deneyim kazandırılan, tarif edilen; farklı değerler, algılar, duygular ve davranışlar bağlamında istikrar ve dayanıklılık       anlamına gelir.
İnsan maddi veya manevi olarak ne yaparsa kültürün içinde o vardır.  Örneğin bilim, dualar, düşünce, edebiyat,          eğlence, emek, eylem, gelenek, gezme, giyinme, görenek, inanç, işletmeler, kitaplar, kurumlar, müzik, oturup kalkma, ölü gömme, örgütler, sağlık, sanat, siyaset, tapınak, teknik, ürünler, yasalar, yemek yeme ve yönetim şekli toplumsal kültürün içindedir. 
Toplumsal düzenin kuralları insanların toplumsal davranışlarını tahmin etmemizi kolaylaştırır. Kültür kullandığımız lisanı belirler. Konuştuğumuz dil günlük hayatımıza anlam katar.
Kültür, kurallarını benimsediğimiz ve ona göre hareket ettiğimiz toplumsal düzenin kurumu olarak öğretilir. 
İnsanlık değerlerine uygun davranışları olan toplumlar daha uzun süre yaşar ve ayakta kalır. Kurumsal kültür kendi tarihlerine ve sürelerinin uzunluğuna bağlı olarak her şirkette veya teşkilat içinde farklılık gösterir.
Kurumsal Kültür ve Liderin Görevi
Kurumlarda kültür ve liderlik arasındaki  ilişki belirgindir. Genellikle her örgüt kurucusu olan liderin gösterdiği şekilde çalışır ve uygulama yapar. Bu bağlamda kültür liderler tarafından yaratılır, yerleştirilir ve geliştirilir. 
Liderlik sadece üst düzeyin değil her düzeyde çalışanların öncülük yapma görevidir. Liderin işi olumlu ve doğru yönde bulunduğu kültürde kendisini izleyenlere yol gösterme, dönüştürme, güçlendirme ve onları mükemmel       etkileme işine yoğunlaşmalıdır.
Çalkantılı, zor, karmaşık ve bulanık ortamlarda kendisini izleyenlere rehberlik yaparken onlara örnek olmalı, adil,     dengeli, dürüst, düzenli, gayretli, ısrarlı, ilham veren, iş birliği yapan, iyi niyetli, itimat edilen, kararlı, tutarlı, tutkulu, uyumlu, olgun ve vefalı olmalıdır.
Tutarlı olmak ve güven vermek her kültürde her liderde bulunması gereken çok önemli kişilik tarzlarıdır. Liderin samimiyeti, özü sözü bir olması, verdiği sözleri tutma cesareti göstermesi, çalışkanlığı, dürüstlüğü, dirayeti, güvenirliliği, saygınlığı, sabrı, sorumlu davranması, samimiyeti, eyleme yönelik çalışması, direnme ve dayanma gücü göstermesi fark yaratır.
Kültür ve liderlik yazı ve tura gibi aynı madeni paranın iki farklı yüzüne denk gelir. Ancak havaya atılan para bazen ilk yere düştüğü anda dikey biçimde bir süre kendi etrafında döner.
Liderler tarzlarını duruma ve yaşadıkları topluma göre ayarladığı için en önemli durumsal özelliklerden biri ulusal kültürün farklı yüzleridir.
Örneğin İnce Memed destanında Yaşar Kemal ve Gün Olur Asra Bedel romanında yazar Cengiz   Aytmatov, Çukurova ile Kazak bozkırlarındaki kültürün ve toplumsal liderliğin farklı yüzlerini okuyucuya muhteşem bir şekilde anlatır.
İlgili okuyucular liderlik konusunda daha ayrıntılı bilgiyi: Edgar H. Schein, Organizational Culture and Leadership, Jossey-Bass A Wiley Imprint, San Francisco, 2010, 4th Edition kapsamlı ve güncel eseri ile Erdoğan Taşkın, İşletme Yönetimi İlkeleri / Kavramlar - Uygulamalar – Yaklaşımlar, Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara,  2013 kitabında bulabilir.

 



Bu yazı 14651 defa okunmuştur.

YORUMLAR



YAZARIN DİĞER YAZILARI